Đội chiêng nữ, những người nối dài tiếng chiêng ở huyện Kbang.

  • Thứ ba, 11/02/2020, 13:39 GMT+7
  • 0 bình luận
  • 343

Với sự phát triển của xã hội hiện đại, hiện nay, ở nhiều địa phương của tỉnh Gia Lai việc truyền dạy cồng chiêng còn được thực hiện dành cho các đội nữ.

         Đối với người Bahnar trước kia chỉ có nam mới đánh cồng chiêng. Tuy nhiên sự phát triển của xã hội hiện đại cũng khiến cho nhiều thứ thay đổi, vì thế ở nhiều địa phương của tỉnh Gia Lai hiện nay, nữ cũng được tham gia vào việc học đánh cồng chiêng. Đây là nỗ lực nhằm duy trì và bảo tồn văn hóa cồng chiêng trước nguy cơ mai một và thất truyền.

      Khác với nhiều nhánh Bahnar khác, người Bah nar ở làng Mơ Hra, xã Kông Lơng Khơng, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai từ nhiều năm nay đã có một đội chiêng nữ đảm nhận vai trò diễn tấu chiêng trong mỗi dịp lễ hội. Dàn chiêng arap của đội chiêng này có 12 chiếc và một trống. 12 người đánh cồng chiêng cùng 14 người múa xoang, trống có vai trò giữ nhịp cho toàn bộ dàn cồng chiêng. Khi diễn tấu, các nghệ nhân di chuyển theo vòng tròn từ phải qua trái theo hướng ngược chiều với thời gian, có nghĩa ngược về nguồn cội.

images2763539_1__i_c_ng_chi_ng_n__l_ng_Leng_x__T__Tung_tham_gia_t_p_luy_n_1        

     

         Bà Đinh Thị Hlem, đội trưởng đội cồng chiêng arap làng MơHra cho biết, trong nhiều năm qua, đội cồng chiêng arap làng MơHra đã được mời đi diễn tấu ở nhiều lễ hội từ huyện đến xã. Tuy nhiên hiện nay nhiều thành viên trong đội đã cao tuổi, thường xuyên đau yếu nên việc đi trình diễn không còn được thường xuyên. Thay vào đó, để bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc trước nguy cơ ngày càng mai một, các thành viên đã truyền dạy đánh chiêng arap cho nhiều cháu gái trong làng để hình thành thế hệ kế cận.

       Bà Đinh Thị Hlem chia sẻ: “Tôi phải cố gắng truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, để chúng cũng đánh được nhuần nhuyễn. Sau này, khi chúng tôi già yếu đi không tiếp tục đi diễn đây đó được nữa thì có chúng tiếp nối thay chúng tôi. Vì thế chúng tôi cố gắng truyền dạy bằng tất cả khả năng và sự hiểu biết của mình bởi đây là nhịp chiêng đã được truyền lại từ thời các bà, các mẹ của mình”.

images2556533_11_DOI_CHIENG_NU_LANG_LENG_BIEU_DIEN_PHUC_VU_KHACH_THAM_QUAN

     

        Chị Đinh Thị Chem, thành viên trẻ đội cồng Chiêng arap làng Mơ Hra chia sẻ, đối với người Bah nar ở đây, việc học đánh chiêng đối với nữ không bị cấm cản mà còn được khuyến khích. Chính vì thế, trong nhiều năm qua, nhiều chị em gái trong làng đã được các bà, các mẹ truyền dạy lại cách đánh chiêng arap. Để có thể đánh thành thạo nhiều bài chiêng, cần nhất là có đôi tay khéo léo và cách cảm âm, cảm nhịp tốt. Nhưng điều quan trọng là phải thực sự yêu thích và kiên trì.

       Chị Đinh Thị Măng nói: “Được các bác, các mẹ truyền dạy, tôi cố gắng học bằng được. Bởi các bác, các mẹ trước đây cũng đã được đi diễn ở huyện, ở xã rất nhiều nên giờ chúng tôi cũng muốn được tiếp tục tiếp nối những truyền thống ấy và còn phải học để biết mà truyền lại cho thế hệ sau nữa để các đàn em đi sau cũng duy trì văn hóa của dân tộc mình”.

      Đối với người Bah nar trước đây, việc đánh chiêng chỉ dành cho nam giới. Tuy nhiên ngày nay, với sự phát triển của xã hội hiện đại, quan niệm này dần thay đổi. Từ năm 2015 đến nay, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai phối hợp Phòng văn hóa thông tin các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh thường xuyên mở các lớp truyền dạy đánh cồng chiêng cho trẻ em nam và nữ ở các thôn, làng.

       Từ những lớp truyền dạy này đã xuất hiện nhiều đội chiêng trẻ có chất lượng, trở thành nòng cốt khi tham gia các cuộc thi, hội diễn về nhạc cụ dân tộc ở các cấp tổ chức. Điều đặc biệt là không chỉ có các đội cồng chiêng nam mà cả đội chiêng nữ cũng ngày càng khẳng định khả năng diễn tấu của mình.

       Em Đinh Thị HDanh thành viên đội cồng chiêng nữ làng Leng, xã Tơ Tung, huyện Kbang cho biết: “Đối với việc đánh cồng chiêng thì không phải học qua sách vở mà học bằng cách cảm nhận qua thính giác. Nếu cảm âm tốt thì có thể tiếp thu tốt. Mặc dù có nhiều khó khăn bởi vì theo truyền thống của người Bah nar thì chỉ có nam mới đánh cồng chiêng nhưng đối với nữ như chúng em thì bởi vì yêu thích nên cũng muốn được học và cố gắng học để làm sao không chỉ có nam mới biết đánh chiêng mà cả nữ cũng biết đánh chiêng nữa”.

rav1-5434-1413950944

       

         Còn em Đinh Thị Chinh nói: “Bây giờ ít có người được học đánh cồng chiêng và có nguy cơ sẽ bị mất đi. Em muốn được học để biết và có thể truyền dạy lại cho nhiều thế hệ đàn em hơn nữa để có thể gìn giữ nét đẹp văn hóa của người Bah nar”.

       Theo nhiều nghệ nhân đánh giá, tuy chưa từng có tiền lệ nhưng hiện nay, ở nhiều lớp truyền dạy đánh cồng chiêng, các học viên nữ tham gia khá đông. Đặc biệt, nhiều học viên nữ còn thể hiện khả năng tiếp thu nhanh và tập trung tốt hơn hẳn các học viên nam. Các nghệ nhân cũng cho rằng, nhờ có sự dẻo dai, tính kiên trì, chịu khó nên học viên nữ có thể tiếp thu các bài bản chiêng nhanh và nhớ lâu hơn so với nam. Nghệ nhân Đinh Văn Dũng, người đã truyền dạy nhiều lớp đánh chiêng cho rằng, dù truyền dạy cho nam hay nữ thì đây cũng là một cách để lưu giữ văn hóa cồng chiêng nên rất đáng được trân trọng, khuyến khích.

         Nghệ nhân Đinh Văn Dũng nói: “Người Bah nar theo mẫu hệ cho nên có thể nói người nữ là chủ thể, có thể làm chủ quyết định sự tiếp nối lâu dài. Tôi muốn truyền dạy cho đội nữ và nhận thấy rằng tư tưởng hiện đại có nhiều thay đổi, các cháu tiếp nhận và tỏ ra yêu thích đối với hoạt động này. Và tôi nhận thấy đối với đội nữ thì các em tiếp thu tốt hơn, học nhanh hơn so với các em nam. Các em nữ cũng có sự ghi nhớ bài học dài lâu hơn và tốt hơn so với các em nam”.

         Theo anh Đinh Đình Chi Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Kbang chia sẻ, có một thực tế hiện nay ở nhiều thôn, làng tại huyện Kbang đó là các thành viên đội chiêng nam sau khi trưởng thành, lập gia đình sẽ theo về nhà vợ ở rể. Nếu gia đình vợ ở các thôn, làng khác thì coi như thôn, làng gốc của chàng trai sẽ mất đi một thành viên của đội chiêng. Do đó, nhiều thôn, làng đã hướng sang truyền dạy diễn tấu chiêng cho nữ giới, vì chị em sẽ mãi ở lại buôn làng theo tục lệ chồng làm rể của người Bah nar.

        Việc nữ giới Bah nar biết diễn tấu cồng chiêng không chỉ tiếp nối nhịp chiêng ở các thôn. làng, làm phong phú, tạo nên nét độc đáo cho không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, mà còn góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc Tây Nguyên trước những tác động từ nhiều phía của cuộc sống đương đại.

                                                                                                                    Xuân Tập

 

TAG:

Ý kiến của bạn